Yapay et bir diğer adıyla kültürlenmiş et, kesilmiş hayvanlardan değil, hayvan hücrelerinin laboratuvar ortamında hücre kültürü ile üretilmesidir. Hücresel bir tarım şekli olarak da adlandırılabilir. Yapay et, ağrısız bir şekilde hayvanlardan alınan hücrelerin laboratuvar ortamında beslenmesi, geliştirilmesi ve çoğaltılması ile elde edilmektedir.

Gıda eleştirmenleri 2013 yılında dünyanın laboratuvarda yetiştirilen ilk burger köftesinin hazırlanışına tanıklık etti. Kameralar karşısında hazırlanan bu et, tek bir hayvanı kesmeden güvenli ve yenilebilir et yetiştirmenin mümkün olduğunun kanıtıydı. Tek bir sorun vardı: üretimi iki yıldan fazla zaman almış ve maliyeti 300.000 doları aşmıştı.

Hollandalı Bilim insanı Dr. Mark Post tarafından hazırlanan bu ilk yapay et sonrasında maliyet giderek düşmüştür. Çalışmalar sadece sığır eti değil aynı zamanda balık, tavuk, hindi gibi diğer et türlerini de kapsıyor. Kontrollü şekilde laboratuvar ortamında üretilen etlerin herhangi bir sağlık sorununa yol açmadığı, gerekli proteinlerin bir kısmını da içerdiği çalışmalarda yer almaktadır.

Microsoft’un kurucusu ve CEO’su Bill Gates laboratuvarda hayvan hücrelerinden yapılan yapay eti “gıdanın geleceği” olarak görmektedir. Çalışmaları desteklediğini açıkca her fırsatta dile getirmektedir.

Eater adlı youtube kanalı kısa bir video ile geleceğin et’ini anlatıyor

Peki neden yapay et üretimi yapılmaktadır?

Süratle çoğalan dünya nüfusu ve değişmekte olan tüketici alışkanlıkları bilim insanlarını yenilebilir besin alternatiflerini ve alternatif protein kaynaklarını araştırmaya yönlendirmiştir. GDO’lu ürünler, böcekler, deniz
yosunları, yapay et önemli alternatif protein kaynakları olarak görülmektedir. Bu sebeple şu sıralar tüm dünyada yapay et çalışmaları hız kazanmıştır.

Sadece artan nüfus değil aynı zamanda geleneksel et üretiminin neden olduğu sera gazlarının artışı, tarım arazilerinin yanlış kullanımı gibi endişelerinde azaltılması hedeflenmekte. Ayrıca güvenli ve sağlıklı et üretiminin artması, hayvansal gıda kaynaklı hastalıkların azaltılması da hedeflenmektedir. Örneğin Deli dana hastalığı, hayvanlarda ortaya çıkan ve hayvanlardan insanlara bulaşan bir beyin iltihabı hastalığıdır. Kuş gribi, hayvanlardan bulaştığı düşünülen covid-19 virüsü gibi birçok salgın hastalığın sebebi de hayvansal gıdaların tüketilmesidir.

Tüm bunlara ek olarak vegan, vejetaryen ve hayvan hakları savunucuları da sektörü oldukça zorlamaktadır. Çiftliklerde, tavuk tesislerinde hayvanlara yapılan etik dışı uygulamaları gündeme getiren, toplumu bilinçlendirmeyi hedefleyen sivil toplum örgütleri etkisi et tüketimini gözle görülür derecede azalttığı gözlemlenmiştir.

yapay-et-uretim
Laboratuvarda üretilen etin kalite kontrolünün yapılması

Fakat yapay et üretiminin beraberinde getirdiği bazı endişeler de bulunmaktadır. Üretim maliyetinin yüksek olması, yeniden tesisleşme ihtiyacı, küçük üretim tesislerinin pek mümkün olmaması üreticileri zorlayan konuların bulunması. Diğer taraftan, tüketiciler tarafından tercih edilmeme, doğal bir ürün olarak kabul edilmeme ve etik kaygılar gibi yapay et üretim sisteminin gelişmesini ve ticarileşmesini engelleyebilecek bazı faktörler de bulunmaktadır.

İlginizi çekebilir: SPARS Pandemi 2025-2028 Ürküten Gelecek